Waarom DARES?

Waarom?
Amateur radio,.... when anything else failed. Een uitspraak overgenomen van onze Amerikaanse collega's, niet zomaar een uitspraak, maar één die helaas maar al te vaak de lading dekt, zeker als het de radio verbindingen in de eerste paar dagen betreft. Verbindingen via amateur radio kunnen van zeer grote betekenis zijn, en kunnen soms zelfs voor de mensen die zich in het rampgebied bevinden de enige verbinding vormen met de wereld daar buiten, ook in West-Europa, zelfs ook in Nederland. Hoe kan dat zult u zich waarschijnlijk afvragen, we hebben het met onze hedendaagse technologie toch zo goed voor elkaar? Dat klopt, ook op het gebied van communicatie kan men heel veel, maar we zijn tegelijkertijd ook erg afhankelijk geworden van deze maar al te vaak zeer kwetsbare technologie. Bij een ramp van enige omvang raken de normale communicatiemiddelen al vaak snel overbelast, met tijdelijke of permanente uitval tot gevolg. In geval van een langdurige stroomstoring, ongeacht waardoor veroorzaakt, zullen veel verbindingsnetten het na enkele uren tot maximaal een dag af laten weten. Overheden hebben wel geïnvesteerd in noodnetten die onafhankelijk van de reguliere stroomvoorziening kunnen werken, maar de dekking door aggregaten is niet optimaal. Voorzieningen die op accu's werken vallen gemiddeld na 4 uur uit. Sociale netwerken zoals Facebook, Twitter etc. kunnen als er nog stroom is, globale informatie geven. Maar authenticatie van deze informatie is lastig. En er zit ten ene male onvoldoende structuur in om als operationeel netwerk voor de commandovoering te dienen. Daarom: Amateur radio,.... when anything else failed.

Een klein stukje geschiedenis
Iedereen herinnerd zich natuurlijk, of heeft gehoord van de watersnood ramp in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 waarbij 1830 mensen om het leven kwamen, grote delen van Zeeland, Noord-Braband en Zuid-Holland kwamen onder water te staan. minder bekend is de grote rol die de zendamateurs in die dagen gespeeld hebben. Dit is beschreven in het 65 pagina's tellende boek met de titel kanaal 3700, uitgegeven door de VERON, en te bestellen bij de ledenservice van deze vereniging voor het bedrag van € 5,=

Hierboven ziet u enkele foto's van rampen van meer recente datum waarbij noodcommunicatie via amateurradio een rol had kunnen spelen of ook daadwerkelijk gespeeld heeft. Op de linker foto ziet u de Bijlmerramp op 04 oktober 1992 waarbij 43 geregistreerde slachtoffers te betreuren waren, in werkelijkheid waren dat er waarschijnlijk veel meer. Hier moesten ten gevolge van de enorme verwoestingen aan de woningen vele mensen geëvacueerd worden. In Nederland was toen nog geen sprake van georganiseerde amateur noodcommunicatie. Dit was ook nog niet het geval ten tijde van de vuurwerkramp in Enschede op 13 mei 2000, te zien op de middelste foto, ook hier waren helaas 23 slachtoffers te betreuren waaronder 4 brandweermannen.
Omdat ten gevolge van de branden en ontploffingen een hele woonwijk met meer dan 200 woningen totaal verwoest werd, moesten grote groepen mensen geëvacueerd worden. Anders was de situatie in het buitenland waar al veel langer radioamateurs hun steentje bijdragen als het op nood communicatie aankomt. Een voorbeeld hiervan ziet u op de rechter foto; de ramp met de Herald of Free Enterprice op 06 maart 1987 voor de haven van Zeebrugge, hier hebben onze Vlaamse collega's van het Radio Nood Net laten zien waartoe radio amateurs in staat zijn. klik hier voor het hele verhaal.

De oprichting van de stichting DARES
Los van enkele locale en regionale initiatieven is in Nederland pas op 12 mei 2004 amateur nood communicatie echt van de grond gekomen met de oprichting van de stichting DARES. Sinds 24 november 2005 is DARES een door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties erkende hulpverleningsorganisatie. Door het Agentschap Telecom zijn de machtigingsvoorwaarden voor radiozendamateurs zodanig aangepast dat het mogelijk geworden is in noodsituaties berichten van en voor derden door te geven.

Huidige situatie landelijk
De gehele DARES organisatie is nog jong en volop in ontwikkeling. In een aantal regio’s zijn al convenanten met de veiligheidsregio afgesloten, in andere regio’s zijn daaromtrent besprekingen gaande tussen het stichtingsbestuur van DARES en de betreffende veiligheidsregio’s. DARES neemt bovendien regelmatig deel aan oefeningen met de overheid. Zowel met de civiele overheden in de veiligheidsregio's, het Landelijk Operationeel Coördinatie Centrum in Driebergen als wel met Defensie. Na een aantal gezamelijke oefeningen is in het kader van de ICMS (Intensivering Civiel Militaire Samenwerking) de koppeling van Winlink 2000 van DARES aan het defensie netwerk Titaan formeel geprotocolleerd. In 2009 is in Noord-Holland de grootschalige internationale overstromingsoefening FLOOD-EX gehouden, DARES heeft tijdens deze oefening, met groot succes, kunnen laten zien dat gelicenseerde en geoefende radioamateurs een belangrijke rol in noodcommunicatie te spelen hebben. Een gesproken verslag van de oefening is hier te vinden. Voor een verslag van de evaluatie van deze oefening voor zover deze betrekking heeft op de inzet van DARES klikt u hier.

Huidige situatie regio 09-Utrecht
DARES R09-Utrecht is opgericht op 27 januari 2009 en is ook volop in ontwikkeling. De speerpunten van de regio zijn: het verhogen van kennis en kunde door middel van oefeningen en trainingen, zowel praktisch als theoretisch, om zo op het vereiste niveau te komen voor certificering, deze certificering verwachten we binnenkort te behalen. Vooruitlopend hierop heeft het stichtingsbestuur gemeend dat regio Utrecht voldoende geoefend en slagvaardig is, en heeft ons dientengevolge de call-sign PI9DU toegekend Een groot deel van onze deelnemers is al geslaagd voor het theoretische deel van de certificering, "het DARES examen"  Ook na de certificering zullen we onze kennis, kunde en routine verder blijven uitbouwen om optimaal te kunnen anticiperen op datgene wat van ons gevraagd kan worden.
DARES R09-Utrecht zal ook regelmatig met de omliggende regio’s oefenen om goed op elkaar ingespeeld te raken en te blijven, calamiteiten zijn immers ook vaak regio overschrijdend. In Utrecht is nog geen convenant met de veiligheidsregio gesloten.

Inzetbaarheid
De reguliere calamiteiten bestrijdingsorganisaties in Nederland zijn goed georganiseerd en hebben een goede landelijke dekking door middel van o.a. C2000 en het landelijk noodnet. Deze staan echter niet direct ten dienste van de burger, de hulpdiensten zullen in geval van een calamiteit al deze verbindingscapaciteit nodig hebben voor het aansturen van de eigen organisaties en de verbindingen tussen de verschillende onderdelen van de hulpverlening en de diverse overheden. 
Dit betekent dat de bevolking in geval van een calamiteit of ernstige gebeurtenis voor communicatie aangewezen is op het openbare vaste en mobiele telefoonnet. Deze netten zijn kwetsbaar, zo heeft de geschiedenis ons helaas geleerd. Ze kunnen gemakkelijk uitvallen door storing of overbelasting. Het is voor te stellen dat bij een ernstige calamiteit bijvoorbeeld een gezin van vier personen waarvan de vader en moeder werken en de twee kinderen op school zitten, opgevangen wordt op drie verschillende opvang locaties. Zou het niet fijn zijn als zulke mensen van elkaar weten waar ze zijn en hoe het met de andere gezinsleden gaat?
DARES R09-Utrecht zal zich daarom in eerste instantie richten op deze zogeheten “welfare communicatie” Dit kan bijvoorbeeld zijn: een radioverbinding tussen een evacuatiecentrum en een gemeentehuis, maar ook tussen een Rode Kruis post en een evacuatie centrum of een DARES post in het veld. Dit kan een spraakverbinding zijn, maar ook een data verbinding. Met behulp van dit soort verbindingen kunnen bijvoorbeeld namenlijsten van geëvacueerde via e-mail verzonden en ontvangen worden zonder internet aansluiting ter plaatse. Dit soort verbindingen zullen in onze visie de zelfredzaamheid en het gevoel van veiligheid van de individuele burger zeker verhogen. Als het nodig is kan ook een deel van de verbindingen van en voor de hierboven genoemde hulpverleningsorganisaties verzorgd worden. Een inzet van DARES is te overwegen wanneer bestaande verbindingen dreigen uit te vallen of ontoereikend zijn.

Waarom werken deze DARES verbindingen dan wel?
Een DARES verbindingspost is zodanig opgezet dat hij onafhankelijk van de (nog functionerende) infrastructuur zoals bijvoorbeeld internet, telefoon en stroomvoorziening kan functioneren. Een DARES verbindingspost kan op een auto accu of een klein aggregaat lange tijd werken, we gebruiken simpele analoge apparatuur die bij een defect snel gerepareerd of vervangen kan worden.
Een DARES verbindingspost word pas opgebouwd als de betreffende regio gealarmeerd word, zo kan dus gegeven de omstandigheden altijd de meest effectieve opstelling, uitrusting en positie gekozen worden. DARES deelnemers komen uit de regio en weten dus als geen ander hoe en waar je een effectieve verbindingspost kunt opbouwen. Dit heeft ook als voordeel dat er geen mensen en materiaal over grote afstanden en over vaak (door een evacuatie) overvolle wegen aangevoerd hoeven te worden, daarbij komt dat in geval van hoog water zoals in 1995 belangrijke verkeersaders volledig onbruikbaar kunnen worden, wat de aanvoer van hulpverleners en materiaal ernstig kan vertragen. (zie foto) 
Een DARES operator is een gelicenseerde radioamateur, dat wil zeggen dat hij met goed gevolg een examen afgelegd heeft onder toezicht van het Agentschap Telecom, hij heeft dus voldoende theoretische kennis en vaak een jarenlange praktijk ervaring op het gebied van radiocommunicatie. Hij is door de oefeningen en trainingen die een onderdeel vormen van zijn certificering, thuis in de OOV wereld, tevens is hij op de hoogte van, en geoefend in, de voor DARES deelnemers geldende procedures rond noodcommunicatie. Hij heeft ingeval van een inzet geen andere taken en kan zich daardoor volledig richten op de communicatie.

Spraak en data verbindingen
We concentreren ons op dit moment op het opzetten van radioverbindingen voor diverse toepassingen op de VHF en UHF banden. Dit kunnen point to point verbindingen zijn met een bereik van ongeveer 35 Km, (afhankelijk van de plaatselijke omstandigheden,) maar ook verbindingen via relaisstations in de VHF en UHF banden voorzien van een noodstroom voorziening zijn mogelijk. Dit vergroot het bereik enorm, moeten er nog grotere afstanden overbrugd worden, nationaal of internationaal dan is ook het gebruik van korte golf frequenties mogelijk, voor meer hierover zie onder de knop Frequenties in het menu.
Verder kunnen behalve deze spraak verbindingen, ook verbindingen ten behoeve van digitale communicatie gemaakt, worden, DARES heeft gekozen voor het wereldwijd gebruikte Winlink 2000 systeem. Wat is Winlink 2000? Hierbij moet u denken aan het versturen van e-mail berichten, via outlook oid. Dit werkt op de zelfde manier zoals u dat altijd al gewend was, maar dan nu niet rechtstreeks op het internet maar via een radioverbinding, Het grote voordeel hiervan is dat hier voor geen speciaal opgeleide mensen nodig zijn, Winlink 2000 kan zowel op regionaal als op landelijk niveau toegepast worden. Ook op HF (korte golf) kan deze e-mail wereldwijd verzonden worden, waarna het eenmaal opnieuw op het internet gezet, ook weer wereldwijd gelezen kan worden. Deze e-mail berichten kunnen vanuit ieder willekeurig punt, zowel binnen als buiten onze regio verstuurd worden, volledig onafhankelijk van de (nog) bestaande infrastructuur. De enige beperking is de gebruikte bandbreedte, waardoor er geen grote attachments (als foto's e.d) aan een bericht gehangen kunnen worden.  Deze digitale communicatie  neemt een steeds belangrijkere plaats in en voorziet zeker in een behoefte, dit is onder meer duidelijk geworden tijdens de internationale oefening FLOOD-EX waar DARES zich heel goed, met o.a. Winlink 2000 heeft kunnen presenteren. Ook DARES R09-Utrecht is deze vorm van communicatie verder aan het invoeren, en traint haar deelnemers in het gebruik hiervan. Een aantal recent gehouden oefeningen in het kader van de ICMS (Intensivering Civiel Militaire Samenwerking) waarbij Winlink 2000 van DARES gekoppeld werd met het Titaan netwerk van defensie bewijzen de robuustheid van de DARES verbindingen. Op de foto ziet u een mooi voorbeeld van deze samenwerking, defensie en DARES medewerkers lossen samen een probleem op.

Conclusie
Het is onze overtuiging dat we op deze wijze in staat zullen blijken te zijn om een wezenlijke en blijvende bijdrage te kunnen leveren aan de bestrijding van gebeurtenissen waarvan we hopen dat ze ons nooit zullen treffen maar waarvan helaas statistisch vaststaat dat ze wél zullen plaatsvinden.

Amateur radio,.... when anything else failed.